<!--[if !supportLists]-->·       <!--[endif]-->A

Aminokwasy: organiczne molekuły, zbudowane z bloków protein. Obecnie znanych jest około dwustu aminokwasów (z których dwadzieścia jest używanych w żywych organizmach). [ang. amino acids] Czytaj więcej...

Anion: jon naładowany ujemnie. [ang. anion]

Assembler: maszyna molekularna, która poprzez odpowiednie oprogramowanie zdolna jest do tworzenia dowolnych struktur molekularnych. [ang. assembler] Czytaj więcej...

Atom: najmniejsza, niepodzielna cząstka materii. Składa się z jądra (protony i neutrony) oraz otaczających to jądro elektronów. Atomy z liczbą elektronów różną od liczby protonów nazywane są jonami. Rozmiary atomów są rzędu 10^-10 m, natomiast masa w przedziale 10^-27–10^-25 kg. [ang. atom] Czytaj więcej...

<!--[if !supportLists]-->·       <!--[endif]-->B

<!--[if !supportLists]-->·       <!--[endif]-->C

Cząsteczka: zob. molekuła.

<!--[if !supportLists]-->·       <!--[endif]-->D

DNA (kwas deoksyrybonukleinowy): podstawowy nośnik informacji genetycznej złożony
z dwóch równoległych nici o określonych sekwencjach nukleotydów; ułożenie nukleotydów zwiera informację potrzebną do tworzenia molekuł proteinowych. Czytaj więcej...

<!--[if !supportLists]-->·       <!--[endif]-->E

Elektron: trwała cząstka elementarna o ładunku elektrycznym równym e = -1,6021917(70)× 10^-19C oraz masie spoczynkowej m_e≈9,10938 x 10^-31kg będąca jednym z elementów atomu. [ang. electron] Czytaj więcej...

Enzym: proteina, która katalizatorem reakcji biochemicznych. [ang. enzyme] Czytaj wiecej...

<!--[if !supportLists]-->·       <!--[endif]-->F

Fulleren: związki chemiczne składające się z atomów węgla (od kilkudziesięciu do kilku tysięcy), które tworzą zamkniętą, regularną i pustą w środku strukturę (kulistą lub rurkowatą). Najbardziej znany fulleren składa się z 60 atomów węgla (tzw. C₆₀) i ma kształt dwudziestościanu ściętego. Fullereny posiadają właściwości nadprzewodzące
i półprzewodnikowe, natomiast ich właściwości chemiczne zbliżone są do sprzężonych węglowodorów aromatycznych; są bardzo trudno rozpuszczalne. [ang. fulleren] Czytaj więcej...

<!--[if !supportLists]-->·       <!--[endif]-->G

Gen: odcinek DNA, w którym zakodowana jest informacja o budowie łańcucha polipeptydowego (białka), nadający komórce zdolność do tworzenia jakiegoś RNA. [ang. gene] Czytaj więcej...

<!--[if !supportLists]-->·       <!--[endif]-->H

Heisenberga zasada nieoznaczoności: zasada mechaniki kwantowej, która mówi, że nie można z dowolną dokładnością jednocześnie określić pędu oraz położenia cząsteczki. [ang. Heisenberg uncertainty principle] Czytaj więcej...

<!--[if !supportLists]-->·       <!--[endif]-->I

In vivo: w żywym organizmie.

In vitro: poza żywym organizmem (w probówce).

<!--[if !supportLists]-->·       <!--[endif]-->J

Jon: atom z niedoborem lub nadmiarem elektronów w stosunku do ilości protonów. Wyszczególnia się kationy oraz aniony. [ang. ion] Czytaj więcej...

<!--[if !supportLists]-->·       <!--[endif]-->K

Kation: jon naładowany dodatnio.

<!--[if !supportLists]-->·       <!--[endif]-->L

Litografia (lub Nanolitografia): tworzenie struktur w nano-skali, tzn. tworzenie struktur
w co najmniej jednym wymiarze w skali do 100 nm. Technika nanolitografii opiera się na zasadzie klasycznej litografii, czyli wykonywania wzorów na materiale (w przypadku nanolitografii najczęściej stosowane do wyżłabiania są wiązki elektronów, ultrafiolet, nanonakładanie, litografia X-ray oraz litografia sondy skaningowej). [ang. nanolitography] Czytaj więcej...

<!--[if !supportLists]-->·       <!--[endif]-->M

Mem: idea, lub ogólnie informacja, która może być replikowana (może być replikatorem)
i może ewoluować. [ang. meme] Czytaj więcej...

Modelowanie molekularne - teoretyczne rozwiązywanie problemów praktycznych  wykorzystujące programy chemiczne C zytaj więcej...

Molekuła (cząstęczka): najmniejsza cząstka substancji chemicznej; zazwyczaj grupa obojętnych elektrycznie atomów trwale połączonych ze sobą wiązaniami chemicznymi. [ang. molecule]

<!--[if !supportLists]-->·       <!--[endif]-->N

Nano - przedrostek jednostki miary o symbolu n oznaczający mnożnik 0,000 000 001 = 10^-9 (jedna miliardowa) np.: nF - nanofarad

Nanocząstka: cząstka materii wielkości do 100 nm.

Nanometr: dziesięciomiliardowa część metra (10^-9 metra).

Nanorurka węglowa: struktura zbudowana z węgla (średnicy liczonej w nanometrach) wykazująca ciekawe właściwości: dużą wytrzymałość na rozrywanie, unikalne własności elektryczne, przewodność ciepła. CNT [ang. carbon nanotube] Czytaj więcej...

Nanorobot (nanobot, nanoid): urządzenie wielkości od kilku nanometrów do 10 mikrometrów skonstruowane z komponentów w nano-skali lub molekuł. Wyszczególnia się nanoroboty biologiczne (zbudowane z cząstek organicznych) oraz niebiologiczne (z cząstek nieorganicznych). [ang. nanorobot, nanobot, nanoid]

Nanorobotyka: technologia tworzenia maszyn (lub robotów) w nano-skali. Czasem nanorobotykę określa się też jako tworzenie maszyn lub robotów (które nie muszą być w skali nano) zdolnych do działania z precyzją do kilku nanometrów. Na dzień dzisiejszy jest to ciągle dziedzina mocno teoretyczna. [ang. nanorobotics] Czytaj więcej...

Nanotechnologia - to ogólna nazwa całego zestawu technik i sposobów tworzenia rozmaitych struktur o rozmiarach nanometrycznych (od 0,1 do 100 nanometrów), czyli na poziomie pojedynczych atomów i cząsteczek. (Wikipedia)

NEMS (NanoElectroMechanical Systems): technologie, urządzenia elektromechaniczne zbudowane w nano-skali. Czytaj więcej...

Neutron: cząstka elementarna o ładunku obojętnym oraz masie spoczynkowej m_p = 1,6749272 x 10^-27 kg będąca jednym z elementów atomu; występuje w jądrze atomowych. [ang. neutron] Czytaj więcej...

Nubot (Nucleic Acid Robots): urządzenia syntetyczne w nano-skali, które mogą przenosić fragmenty DNA.

Nukleon: wspólna nazwa protonów i neutronów, które tworzą jądro atomowe. [ang. nucleon] Czytaj więcej...

Nukleotyd: podstawowa jednostka strukturalna kwasów nukleinowych. Pojedynczy nukletyd składa się z reszty kwasu ortofosforowego, pentozy i zasady azotowej. [ang. nucleotide] Czytaj więcej...

<!--[if !supportLists]-->·       <!--[endif]-->O

Optoelektronika: dziedzina techniki wykorzystujące właściwości światła w celu przesyłania, gromadzenia i operowania informacjami. W związku z bardzo wysoką częstotliwością oraz długością fali z obszaru widzialnego z zakresu od 380 do 780 nm optoelektronikę można wykorzystywać do szybkiego przesyłania. [ang. optoelektronic] Czytaj więcej...

<!--[if !supportLists]-->·       <!--[endif]-->Q

Quntum dot (kropka kwantowa): niewielki rejon przestrzeni wraz z cząstką o długości fali porównywalnej z rozmiarami kropki, ograniczony w trzech wymiarach barierami potencjału. Opis zachowania cząstki może być dokonany wyłącznie przy użyciu mechaniki kwantowej. W związku z tym cząstka może znajdować się jedynie w pewnych stanach opisanych równaniem Schödingera i tylko dyskretne poziomy energetyczne mogą być zajęte przez cząstkę. Czasem kropki kwantowe nazywa się sztucznymi atomami. [ang quantum dot] Czytaj więcej...

<!--[if !supportLists]-->·       <!--[endif]-->P

Polimer: związek chemiczny o bardzo dużej masie cząsteczkowej, który składa się
z wielokrotnie powtórzonych jednostek zwanych merami (merem może być np. grupa CH₂). [ang. polymer] Czytaj więcej...

Proton: cząstka elementarna o ładunku elektrycznym e = 1,60217653(14) × 10^-19 C oraz masie spoczynkowej m_p = 1,67262171(29) x 10 ^-27 kg będąca jednym z elementów atomu; występuje w jądrze atomowych. Czytaj więcej...

<!--[if !supportLists]-->·       <!--[endif]-->R

Replikator: struktura, która dąży do stworzenia jak największej ilości własnych kopii.
W teorii ewolucji ważne są te replikatory, które podlegają selekcji oraz mutacji i są dziedziczone przez kolejne pokolenia ich nośników. W biologii replikatorami są geny, natomiast w świecie kultury – memy. [ang. replicator] Czytaj więcej...

<!--[if !supportLists]-->·       <!--[endif]-->S

Skaningowy Mikroskop Tunelowy (STM): mikroskop ze skanującą sondą, która umożliwia uzyskanie obrazu powierzchni materiałów przewodzących z dokładnością do jednego atomu. Urządzenie wykorzystuje zjawisko tunelowe. Czytaj więcej: wikipedia, nanotechnologia [ang. Scanning Tunneling Microscope]

Smart materials (sprytne materiały): materiały, które posiadają więcej niż jedną własność
i które mogą zmieniać swoje właściwości (np. poprzez zmianę temperatury, pH, impuls elektryczny, magnetyczny). Czytaj więcej...

<!--[if !supportLists]-->·       <!--[endif]-->T

Technologia ciała stałego: technologa bazująca na manipulowaniu atomami oraz molekułami w ciele stałym (większość obecnych technologii zaliczanych jest do technologii ciała stałego). [ang. bulk technology]

<!--[if !supportLists]-->·       <!--[endif]-->U

<!--[if !supportLists]-->·       <!--[endif]-->W

<!--[if !supportLists]-->·       <!--[endif]-->X

<!--[if !supportLists]-->·       <!--[endif]-->Y

<!--[if !supportLists]-->·       <!--[endif]-->Z

Zjawisko tunelowe: zjawisko kwantowe przejścia cząstki przez barierę potencjału o wartości energii potencjalnej większej niż energia cząstki. [ang. quantum tunneling] Czytaj więcej...

Zol: zawiesina cząstek ciała stałego o rozmiarach od 1 nm do 1 μm w cieczy.

Zol-żel metoda [ang. sol-gel method]: metoda otrzymywania ultradrobnych proszków. Wyjściowy materiał przetwarzany jest w formę zolu w środowisku wodnym lub rozcieńczonego roztworu wodnego kwasu. Usuwanie cieczy z zoli przeprowadza go w żel (przejście zol-żel służy do kontroli kształtu i rozmiarów cząsteczek). Kalcynacja (tj. ogrzewanie związku chemicznego poniżej jego temperatury topnienia) żelu daje odpowiedni tlenek.

<!--[if !supportLists]-->·       <!--[endif]-->Ż

Żel: szczególny rodzaj układu koloidalnego (tj. układu dwóch substancji, w którym jedna
z substancji jest rozproszona (zawieszona) w drugiej), będący efektem koagulacji (czyli procesu polegającego na łączeniu się cząstek fazy rozproszonej koloidu w większe agregaty tworzące fazę ciągłą o nieregularnej strukturze) zolu. [ang. gel]

LITERATURA:

• http://pl.wikipedia.org
• http://en.wikipedia.org
• „Nanotechnologia. Stan obecny i perspektywy”, Dręczewski B., Herman A.,
  Wroczyński P.
• „Nanotechnology. A Gentle Introduction to the Next Big Idea”, Ratner D., Ratner. M.
• „Springer Handbook of Nanotechnology”, Bharat Bhushan (ed.)
• „Engines of Creation. The Coming Era of Nanotechnology”, Kim E. Drexler
• „Podstawy inżynierii genetycznej”, Kofta W.
• „Nanorurki węglowe. Czarne diamenty XXI w.”, Huczko A.