Komitet d/s Nauki i Technologii przy brytyjskiej Izbie Lordów opublikował swoje wnioski dotyczące badań przeprowadzonych w 2009 roku w sprawie zastosowania nanotechnologii w sektorze żywnościowym. Poniższy artykuł zawiera podsumowanie tych wniosków oraz komentarz Dr Marka Morrisona z Brytyjskiego Instytutu Nanotechnologii.
Na podstawie pisemnych i ustnych danych uzyskanych od różnych udziałowców z Wielkiej Brytanii oraz innych krajów (jak również z Instytutu Nanotechnologii), raport „Nanotechnologie i Żywność” przyjmuje ze nanotechnologie mogłyby wnieść pewne potencjalne korzyści do produkcji, przetwarzania i pakowania żywności. Chociaż jak dotąd nie znaleziono żadnych dowodów że nanomateriały użyte w produktach żywnościowych mogłyby stwarzać zagrożenie dla konsumentów oraz nie znaleziono jak dotąd na rynku brytyjskim żadnych produktów żywnościowych zawierających nanomateriały, raport krytykuje przemysł żywnościowy za nie publikowanie programów badań, a rząd brytyjski za nieadekwatne finansowanie badań w dziedzinie zdrowia i bezpieczeństwa.
Raport rekomenduje nastepujące działania:

•    większa transparentność ze strony przemysłu jeżeli chodzi o badania w zakresie zastosowania nanotechnologii i nanomateriałów w żywności;
•    rząd oraz komisje badawcze powinny odpowiednio finansować badania dotyczące potencjalnych zagrożeń wynikających z użycia nanomateriałów w sektorze żywnościowym (a w szczególnosci należy zlecać badania koncentrujące się specyficznie na zachowaniu nanomateriałów wewnątrz ciała, przede wszystkim w jelicie);
•    stworzenie publicznego rejestru artykułów żywnościowych oraz opakowań żywności zawierających nanomateriały; taki rejestr byłby utrzymywany przez FSA (instytucja zajmująca się standardami żywności; zobacz na http://www.food.gov.uk/);
•    specyficzne wymienienie nanomateriałów w ustawodawstwie dotyczącym żywności, a także zapewnienie ze rząd Wielkiej Brytanii podejmie współpracę z innymi krajami Unii Europejskiej celem wyjaśnienia znaczenia zwrotu „właściwości  charakterstyczne dla nanoskali” użytego w proponowanej definicji przedłożonej do zrewidowanej wersji przepisów dotyczących wprowadzania nowej żywności, poprzez dodanie do przepisów bardziej szczegółowej listy co takie właściwości konkretnie obejmują.  Więcej informacji na temat projektu nowelizacji przepisów można znaleźć na
•    http://ec.europa.eu/food/food/biotechnology/novelfood/initiatives_en.htm)
•    ściślejszą kontrolę importowanych produktów spożywczych oraz dodatków dietetycznych (a szczególnie tych dostępnych w sprzedaży internetowej), włącznie z wprowadzeniem nowych reżimow testowania.

Jakkolwiek, raport nie rekomenduje wprowadzenia etykietek dla produktów żywnościowych zawierających nanomateriały, pomimo że jest to doradzane przez szereg grup lobbingowych oraz organizacji pozarządowych.
W szerszym kontekście europejskim EFSA (Europejska Komisja  d/s Bezpiecznej Żywnści) opublikowała w marcu 2009 swój raport z wnioskami dotyczącymi zastosowania nanotechnologii w żywności. Na podstawie tego raportu Parlament Europejski zwrócił się z prośbą do Komisji Europejskiej w sprawie poprawek w przepisach dotyczących żywności włącznie z: wprowadzeniem specyficznej definicji nanomateriałów, etykietek, oraz ostrzejszych wymogów w zakresie oceny zagrożeń związanych z produktami zawierającymi nanomateriały.

Komentując raport Izby Lordów, Lord Krebs, który przewodniczył komisji d/s Nauki i Technologii zajmującej sie nanotechnologiami i żywnością, powiedział: „zastosowanie nanotechnologii w żywności i pakowaniu żywności najprawdopodobniej znacznie wzrośnie w ciągu najbliższej dekady. Istnieje prawdopodobieństwo że konsumenci będą czerpać korzyści z zastosowania nanotechnologii, ale ważne jest aby przeprowadzano szczegółowe i dokładne badania koncentrujące się na potencjalnych zagrożeniach zdrowotnych celem zapewnienia, że wszelkie potencjalne zagrożenia są wyeliminowane. Rząd i  komisje badawcze są odpowiedzialne za zapewnienie, że takie badania będą przeprowadzane i muszą wykazać proaktywną inicjatywę celem identyfikowania i finansowania wlaściwych badań”.
„Przemysł żywnościowy musi w sposób bardziej otwarty informować społeczeństwo na temat przeprowadzanych badań w tej dziedzinie oraz wszędzie gdzie przewiduje się użycie nanomateriałów w produkcji żywności w przyszłości. Przykład żywności GM (genetycznie zmodyfikowanej) uczy że sekrety prowadzą do braku zaufania, oraz że otwartość i transparentność są krytyczne w podtrzymywaniu zaufania ze strony społeczeństwa”.
„Społeczeństwo może liczyć na dostęp do informacji na temat tego co jest w żywności, ale równie ważne jest aby te informacje były kompleksowe i wyważone. Dlatego uważamy, ze odpowiednim podejściem do przekazywania informacji o nanomateriałach w sektorze żywnościowym jest stworzenie publicznego rejestru nanomateriałów a nie ogólne etykietowanie nanomateriałów, co może nie pomagać konsumentom w dokonywaniu poinformowanego wyboru”.

Instytut Nanotechnologii (IoN) był jednym z kilkunastu kontrybutorów do zbierania danych przez wybrany komitet i zasadniczo zgadza się z wnioskami zawartymi w raporcie. Jakkolwiek IoN chciałby zauważyć, ze finansowanie badań związanych ze środowiskiem, zdrowiem i bezpieczeństwem nie powinno ograniczać się do żywności; każda inicjatywa rządowa powinna dzialać jednocześnie z podobnie podjętymi przez inne państwa tak aby stworzyć prawdziwie międzynarodowe działanie.
Dr Mark Morrison, dyrektor Instytutu, tak skomentował raport: „Dostęp do informacj i transparentność w dziedzinie rozwoju produktów jest koniecznością dla przyszłego sukcesu jakiejkolwiek technologii, tak aby każdy rozwój spełniał potrzeby i łagodził obawy konsumentów.  Instytut Technologii współpracuje z przemysłem, uniwersytetami i rządem celem zapewnienia odpowiedzialnego rozwoju nanotechnologii we wszystkich sektorach przemysłowych, włącznie z organizowaniem i uczestniczeniem w publicznej debacie na temat potencjalnych korzyści i zagrożeń wynikających z zastosowań nanotechnologii. Jeżeli chodzi o sektor żywnościowy, to należy pamiętać że przetwarzana żywność stanowi ogromną część codziennego spożycia w rozwiniętych krajach. Powinno się popierać rozwój nowej technologii która poprawia jakość, bezpieczeństwo i wartość odżywczą produktów spożywczych zakładając, że jest to bezpieczne zarówno dla konsumenta jak i środowiska”.
Raport można pobrać na stronie:  House of Lords Science and Technology Committee website.
Więcej informacji na temat zastosowania nanotechnologii w sektorze agrożywności można znaleźć w raportach sporządzonych przez członków IoN w dwóch koordynowanych projektach:
Nanoforum ‘Nanotechnology in Agriculture and Food’
observatoryNANO ‘Agrifood’ covering agricultural production; food processing and functional food; and food packaging and distribution’
The Potential Risks Arising from Nanoscience and Nanotechnologies on Food and Feed Safety, Scientific Opinion of the Scientific Committee, The EFSA Journal (2009) 958, 1-39 (www.efsa.europa.eu/EFSA/efsa_locale-1178620753812_1211902361968.htm)

Zobacz VIDEO: www.nanogallery.eu

Źródła:
Institute of Nanotechnology

Zachęcamy do odwiedzenia tematycznie powiazanego www.nanoDialog.eu