Rozwój nanotechnologii oparty o silnych polskich kompetencjach w fizyce, chemii, oraz nauce o materiałach i inżynierii materiałowej został zapisany w strategii rozwoju nauki w Polsce do roku 2015. W Polsce dynamiczny rozwój badań z obszaru nanotechnologii odbywa się spontanicznie. Granty z zakresu nanotechnologii to obecnie ok. 20% grantów badawczych a w tematyce „nano” pracuje ok. 1500 zespołów badawczych.

Z wyjątkiem Polski programy nanotechnologii ma większość krajów OECD. W ślad za słynna amerykańską inicjatywą nanotechnologiczną poszła nie tyko Japonia i Europa (z  wyjątkiem Polski) ale obecnie też Rosja, Chiny, Indie, Brazylia. Finlandia przeznacza np. ok. 120 mln Euro do roku 2010, uwzględniając w tym oprócz elektroniki np.nanotechnologie dla przemysłu drzewnego i papierniczego. Nanotechnologie w radykalny sposób przyczynią się do rozwiązywania zasadniczych problemów współczesnego świata: zrównoważonego i jednocześnie dynamicznego rozwoju. 

W tej sytuacji brak polskiej inicjatywy nanotechnologicznej jest poważnym błędem, który należy jak najszybciej zakończyć, wbrew oporom konserwatywnych lub źle poinformowanych naukowców.

Nanotechnologia to precyzyjnie zdefiniowana dziedzina nauki i technologii. Bada i wykorzystuje nowe zjawiska które pojawiają się gdy struktura materii jest kształtowana w skali poniżej 100 nm. Wykorzystanie tej wiedzy ma zasadnicze znaczenie dla większości współczesnych technologii materiałowych.

Polska Platforma Nanotechnologii opracowała wstępny strategiczny projekt „Nanotechnologie Przemysłowe” i przekazała do MNiSW.  Może on być podstawą Polskiej Inicjatywy Nanotechnologicznej.

Poniżej podajemy szereg dalszych argumentów  w tej sprawie, lub uzupełniamy powyższe informacje.

1.Strategia rozwoju nauki w Polsce do roku 2015, która powstała w maju br., zawiera stwierdzenie, że specjalnością Polski są nauki ścisłe, w szczególności fizyka, chemia, matematyka, astrofizyka, a w mniejszym stopniu także nauki inżynieryjne. Niższy (lub niski) jest udział nauk biologicznych, medycznych, rolniczych, społecznych i humanistycznych.

2.To oczywiste stwierdzenie znajduje częściowe tylko odzwierciedlenie w 1-szej (ogólnej) części opracowanego ostatnio Krajowego Program Badań Naukowych i Prac Rozwojowych, ale już nie w części drugiej, „wykonawczej”, zawierającej wykaz programów strategicznych, które będzie prowadziło Narodowe Centrum Badań i Rozwoju.

3.W części „wykonawczej” (czyli tej, w ślad za która pójdą rzeczywiste nakłady) widać, że dla obszarów priorytetowych uznanych w Strategii za słabsze przeznaczono po 3 programy strategiczne, podczas gdy obszarom związanym z naukami ścisłymi (Energia i infrastruktura oraz  Zaawansowane technologie dla gospodarki) przydzielono tylko po 1 programie strategicznym.

4.Jedyny program strategiczny w priorytecie „Zaawansowane technologie dla gospodarki” nosi tytuł „Zaawansowane technologie materiałowe” i dotyczy głównie technologii tradycyjnych, klasycznych (które powinny być w głównej mierze finansowane przez przemysł), a zaniedbuje technologie nowoczesne (będące jednocześnie technologiami większego ryzyka, które musza być w okresie początkowym finansowane w znacznej mierze przez państwo), takie jak nanotechnologie, informatyka, astrofizyka, czy nowoczesne urządzenia produkcyjne.

5.Taki stan rzeczy nie odzwierciedla opracowanych przez wybitnych ekspertów priorytetów UE, gdzie w 7 Programie Ramowym jednym z ważniejszych priorytetów est NMP (Nanonauki, nanotechnologie, materiały i nowe technologie produkcyjne).

6.Aktualnie proponowany Krajowy Program Badań Naukowych i Prac Rozwojowych w Polsce z europejskiego NMP zawiera tylko „M”. W części ogólnej KPRiBR można wprawdzie w opisie obszaru priorytetowego „Zaawansowane technologie dla gospodarki” znaleźć zdanie „Kluczową rolę odgrywają nanotechnologie, pozwalające na znalezienie nowych materiałów o zaprogramowanej na poziomie molekularnym strukturze, o nowych właściwościach i z zastosowaniach”, ale nie ma ono przełożenia na tematy programów strategicznych w drugiej części.

7.Wszystkie kraje rozwinięte (a również większość mniej rozwiniętych), mają programy strategiczne z nanotechnologii i zaniedbanie w tej dziedzinie może spowodować, że Polska stanie się pod tym względem skansenem w skali europejskiej i światowej.

8.Wg. Cientifica (http://cientifica.eu/, Nanotechnology Opportunity Report™ , 3rd Edition) w 2010 wydatki na badania nanotechnologicznej  będą wynosiły około 50  mld USD (z czego 83% to wydatki przemysłu). Udział nanotechnologii w produkcji przemysłowej będzie zależał od sektora i kosztów; przewiduje się najszybszy wzrost w branżach mniej wrażliwych na koszty (np. wojsko, opieka zdrowotna, farmacja), średni w przemyśle chemicznym, a wolniejszy w przemyśle odzieżowym i spożywczym.

9.W Polsce próbuje się rozpowszechniać przekonanie, że nanotechnologie stanowią część nauk o materiałach, co świadczy o nieznajomości rzeczy (a co za tym idzie, konieczności wzmożenia działań edukacyjnych) ponieważ zjawiska w skali nano rządzą się prawami fizyki kwantowej, często zupełnie innymi, niż obowiązują w świecie „makro”, w związku z czym nanotechnologie są czymś więcej niż tylko najnowszym działem nauk o materiałach.

10.Druga opinia rozpowszechniana niestety również w naszym rodzimym środowisku naukowym brzmi, że na nanotechnologie nas nie stać, bo „i tak nie dogonimy Japonii” i nie mamy miliardów na wyposażenie nowoczesnych laboratoriów.

11.Tymczasem prawda jest natomiast taka, ze zaniedbania w chwili obecnej mogą się okazać nie do nadrobienia w przyszłości oraz ze w Polsce jest spora grupa naukowców zajmujących się nanotechnologiami (w II Krajowej Konferencji Nanotechnologii w Krakowie w dniach 25-28 czerwca wzięło udział około 300 osób), a prace w zakresie nanotechnologii nie zawsze wymagają owych miliardowych nakładów.

12.W samym wstępie wspomnianej w p.1 Strategii jest mowa o konieczności zniwelowania granic między różnymi sektorami nauki w Polsce. Powinno to dotyczyć w szczególności właśnie najbardziej interdyscyplinarnej i najbardziej dynamicznie rozwijającej się dziedziny nauki, jaką stanowią nanonauki i nanotechnologie.